In de herfst valt er op de bosbodem rond Domaine Le Boulac ineens van alles te ontdekken. Tussen de bladeren duiken rode hoeden met witte stippen op, kleine waaiertjes op dood hout en paddenstoelen die bijna zo groot worden als een ontbijtbord. Na een periode met regen en zachte temperaturen komt die wereld langzaam tevoorschijn en krijgt een boswandeling iets van een speurtocht.

Waarom hier zoveel groeit

De bossen rond Izier bestaan vooral uit beuk en eik, vaak op zure leigrond, met vochtige hellingen langs de vallei van de Aisne die na regen lang koel blijven. Dat is precies het klimaat waar paddenstoelen van houden. Richting Ozo, Barvaux en Bomal komen bovendien kalkrijkere gronden voor, waardoor je op korte afstand heel verschillende groeiplaatsen tegenkomt. Wat je op de bosbodem ziet, is trouwens maar een klein deel van de paddenstoel. Onder de grond zit een uitgebreid netwerk van schimmeldraden, het mycelium. Sommige van die schimmels helpen bomen bij het opnemen van water en voedingsstoffen, andere breken dood hout en bladeren af. Paddenstoelen zijn dus niet alleen kleurrijke herfstverschijningen, ze helpen het bos groeien en vernieuwen.

Soorten om naar uit te kijken

Opvallend en mooi om te fotograferen:

• Vliegenzwam: de bekende rode paddenstoel met witte stippen, zo uit een sprookjesboek. Prachtig, maar giftig.
• Grote parasolzwam: hoog op de steel, met een hoed die bijna zo groot wordt als een bord.
• Gewone stinkzwam: vaak eerder te ruiken dan te zien; de geur trekt insecten aan die de sporen verspreiden.
• Elfenbankje: kleine waaiertjes met gekleurde ringen, die op dood hout groeien.

Bekend uit de keuken 

• Eekhoorntjesbrood: herkenbaar aan de stevige steel en bruine hoed.
• Cantharel: een geel-oranje paddenstoel met ribbels onder de hoed.
• Gewone stekelzwam: heeft geen plaatjes of ribbels, maar kleine stekeltjes onder de hoed.
• Hoorn des overvloeds: een donkere, trechtervormige soort die tussen gevallen bladeren nauwelijks opvalt.

Dat deze namen bekend klinken, betekent niet dat ze makkelijk te herkennen zijn. Sommige eetbare soorten lijken sterk op giftige. De groene knolamaniet en de kleverige knolamaniet horen bij de gevaarlijkste: dodelijk, en misleidend gewoon van uiterlijk. Een foto, app of korte omschrijving is daarom nooit genoeg om te bepalen of een wilde paddenstoel gegeten kan worden. Voor een herfstwandeling is dat gelukkig ook niet nodig: kijken, vergelijken en fotograferen levert al ontdekkingen genoeg op.

Kijken op het domein, plukken erbuiten

Op Domaine Le Boulac geldt een eenvoudige regel: kijken en fotograferen mag, plukken niet. Het bos op het domein is privéterrein en door alles te laten staan blijft er ook voor de volgende wandelaar iets te ontdekken.

Buiten het domein verschillen de regels per bos. In bossen van het Waalse Gewest is plukken in het algemeen toegestaan, maar wel onder voorwaarden. Je mag maximaal tien liter per persoon per dag verzamelen, alleen overdag en uitsluitend voor eigen gebruik. Tijdens de jacht is het bos gesloten en mag je er niet plukken. In gemeentelijke en particuliere bossen heb je toestemming van de eigenaar nodig en in natuurreservaten mag je niets meenemen. En de belangrijkste regel: eet nooit iets wat je niet met volledige zekerheid herkent.

Ga mee met een gids

Een wandeling met een mycoloog of natuurgids laat zien hoeveel er bij het herkennen van een paddenstoel komt kijken. Niet alleen kleur en vorm tellen mee, maar ook de onderkant van de hoed, de steel, de geur en de bomen in de buurt. Een paar plekken in de buurt om in de gaten te houden. In Marcourt, bij Rendeux, worden in sommige jaren wandelingen georganiseerd met Franstalige en soms ook Nederlandstalige mycologen. De gevonden soorten worden na afloop samen bekeken en gesorteerd. Ook Parc Chlorophylle in Dochamps organiseert geregeld paddenstoelentochten onder begeleiding van een mycoloog, op een korte rit van het park.

Data en beschikbaarheid verschillen per seizoen. Check dus vooraf de agenda van de organisator of van Luxembourg Tourisme, en reserveer op tijd. Stevige schoenen en kleding die tegen wat modder kan zijn meestal het belangrijkst. Mag er onderweg geplukt worden, dan laat de organisatie weten of je een mandje en mesje meeneemt.

Feiten op een rij

• Seizoen: vooral september tot november; na een periode met regen en zachte temperaturen worden vaak meer paddenstoelen zichtbaar
• Waar: beuken- en eikenbossen op zure grond rond Izier, kalkrijkere grond richting Ozo, Barvaux en Bomal
• Op het domein: kijken en fotograferen, niet plukken (privéterrein)
• Erbuiten: de regels verschillen per boseigenaar, in de bossen van het Waalse Gewest maximaal 10 liter per persoon per dag
• Veiligheid: eet nooit iets wat je niet met zekerheid herkent; sommige soorten zijn dodelijk
• Bij een mogelijke vergiftiging: het Belgische Antigifcentrum is dag en nacht bereikbaar via 070 245 245 (vanuit het buitenland +32 70 245 245)

Wie in de herfst over de bospaden rond Izier wandelt, hoeft eigenlijk alleen wat langzamer te lopen dan anders. Tussen bladeren, mos en oude stammen gaat een verrassend kleurrijke wereld schuil. En na afloop wacht de rust van je eigen huisje tussen de bomen.